Xem thêm: 30 câu lý luận văn học cần có cho bài văn. 7. Nhà văn là người mở đường cho bạn đọc bước vào thế giới thứ hai - cái thế giới luôn song song tồn tại với thế giới thực - nhưng con người sẽ không bao giờ nhận ra cho đến khi bắt gặp ở ngoài kia một cuộc Theo tôi quan niệm, truyện ngắn phải có "chuyện" tức có thể kể lại cho người khác nghe được. Mà muốn kể, câu chuyện phải chặt chẽ, hấp dẫn. Yêu cầu bố cục đặt ra từ đấy. Học các nhà văn nước ngoài, truyện ngắn nước ngoài cũng trông vào bố cục. Như Môpatxăng, như truyện ngắn Nga, toàn là bố cục khiếp cả. Thủ Thuật về Những câu lí luận văn học hay về vạn vật thiên nhiên 2022. Cập Nhật: 2021-12-15 18:54:12,You Cần kiến thức và kỹ năng về Những câu lí luận văn học hay về vạn vật thiên nhiên. Bạn trọn vẹn có thể lại Thảo luận ở phía dưới để Ad đc lý giải rõ ràng Người lính có chung lí tưởng chiến đấu. Mặc dù đến từ những miền đất khác nhau, nhưng khi nghe theo tiếng gọi của Tổ quốc. Họ đã rũ bỏ bùn đất để lên đường đi chiến đấu. Người lính cùng "kề vai sát cánh" vượt qua những năm tháng kháng chiến khắc nghiệt: Súng bên súng, đầu sát bên đầu, đêm rét chung chăn và trở thành tri kỉ và đồng chí. Lí luận văn học Nga hậu xô viết (8) III. Lí thuyết tự sự học theo hướng tiến hóa luận của V.B. Shklovski. Ở phần trước, viết về Y. Tynhianov, tôi đã nêu nhận xét thế này: Trường phái Hình thức Nga được tiếp nhận vào phương Tây cùng với sự hình thành của chủ nghĩa "Giết người tru tâm, nhổ cỏ tận gốc. Ta là SỞ HƯU, hưu trong vạn sự giai hưu." Nếu yêu thích Phong Thất Nguyệt, bạn có thể đọc thêm truyện Tối Cường Phản Phái Hệ Thống. ---- Nếu bạn thích nhân vật chính thuộc hắc đạo, thủ đoạn tàn khốc, lạnh lùng vô tình, thì đây chính là sự lựa chọn dành cho bạn. QfPuB. Truyện ngắn và những đặc trưng cơ bản của truyện Truyện ngắn là gì?Truyện ngắn TN là hình thức tự sự cỡ nhỏ, nội dung thể loại truyên ngắn bao gồm hầu hết các phương diện của đời sống đời tư, thế sự, sử thi… nhưng cái độc đáo của nó là ngắn. Truyện ngắn được viết ra để tiếp thu liền một mạch, đọc một hơi không phẩm bao giờ cũng tồn tại trong những hình thức thể loại nhất định. Lý luận văn học đã mặc định “không có tác phẩm nào tồn tại ngoài hình thức quen thuộc của thể loại”. Truyện ngắn cũng là một thể loại tác phẩm phổ biến, nên có những đặc trưng riêng của ngắn thiên về lối kể kết hợp giữa sự thật đời sống với khả năng hư cấu, tưởng tượng. Khác với tiểu thuyết về dung lượng, truyện ngắn “tập trung mô tả một mảnh đất của cuộc sống, một biến cố hay một vài biến cố xảy ra trong một giai đoạn nào đó của đời sống nhân vật, biểu hiện nào đó của tính cách nhân vật, thể hiện một khía cạnh nào đó của xã hội” Nguyễn Xuân Nam, Từ điển Văn học, tập 2, NXB KHXH, Hà Nội, 1984, thiên truyện ngắn có thể trở thành một “tòa lâu đài” chứa đựng cả tinh thần thời đại nếu như thực sự nằm dưới ngòi bút có tài. Nhà văn chỉ cần “Vẽ một con báo qua mảng lông mà vẫn biết là con báo, qua một con mắt mà truyền được cả tinh thần” Lỗ Tấn. Trên thế giới, đạt được điều đó, số nhà văn chỉ đếm được trên đầu ngón tay Lỗ Tấn, Nam Cao… Sức mạnh trong sáng tác của các bậc thầy này phần nhiều ở tính chất điển hình và minh xác một hình tượng, trong đó con người và cuộc sống được bọc lộ. Với điển hình đó, người đọc liên tưởng đến một giai đoạn lịch sử, một thời đại dân tộc. Lúc này, truyện ngắn trở thành “tấm bia kỷ niệm vĩ đại”, trở thành “tòa đại lầu chứa đựng cả tinh thần thời đại” như Lỗ Tấn đã như kịch “được xây dựng trên cơ sở những mâu thuẫn lịch sử, xã hội, hoặc những xung đột muôn thuở mang tính toàn nhân loại” Từ điển Thuật ngữ văn học, Lê Bá Hán – Trần Đình Sử – Nguyễn Khắc Phi, NXB GD, 1992, thơ chủ yếu phản chiếu cuộc sống bằng thế giới cảm xúc, nội tâm, tình cảm của chủ thể nhân vật trữ tình – nhà thơ; tiểu thuyết là loại hình “chiếm lĩnh đời sống trong toàn bộ sự đầy đặn của nó”; thì truyện ngắn thường “hướng tới việc khắc họa một hình tượng, phát hiện một nét bản chất trong quan hệ nhân sinh hay đời sống con người” từ điển thuật ngữ văn học, sách đã dẫn, là sự hội tụ đa chiều trong khoảng khắc như “mặt xén ngang của cuộc sống”.2. Những đặc trưng cơ bản của truyện một thể loại văn xuôi tự sự như tiểu thuyết, truyện ngắn vừa có những nét chung lại có những nét riêng của mình. Đặc trưng chung của thể hiện đầu tiên ở cốt truyện. Cốt truyện là một hệ thống cụ thể những sự kiện, biến cố, hành động trong tác phẩm tự sự và tác phẩm kịch thể hiện mối quan hệ qua lại giữa các tính cách trong một hoàn cảnh xã hội nhất định nhằm thể hiện chủ đề tư tưởng của tác ngắn là thể loại có cốt truyện nhưng nhìn chung biến hóa hơn tiểu thuyết. Truyện ngắn có nhân vật, được thể hiện qua lời kể, trần thuật. Cả hai thể loại truyện ngắn và tiểu thuyết đều chú trọng vai trò của người kể chuyện. Song điểm khác biệt dễ thấy nhất giữa truyện ngắn và tiểu thuyết là truyện ngắn có hình thức kể chuyện nhỏ – tức là “truyện ngắn”. Nó chỉ đề cập đến một vài biến cố riêng của cuộc sống con người. Số lượng nhân vật cũng không nhiều, vì hầu hết các truyện ngắn xây dựng rất ít các sự kiện, ít biến cố. Tình tiết trong truyện ngắn vì thế thường được lựa chọn rất kỹ, chỉ ghi lại những tình huống nào tiêu biểu nhất, đủ sức cho người đọc hình dung cả quá trình sống của nhân vật. Cũng vì vậy mà “dung lượng hiện thực trong cuộc sống phản ánh có mức độ” Lê Tư Chỉ, Để phân tích truyện ngắn, NXB Trẻ, 1996, vào cốt truyện, có thể chia làm hai loại truyện. Truyện không có cốt truyện hoặc cốt truyện rất mờ nhạt do chủ ý nghệ thuật của nhà văn chỉ nhằm thể hiện diễn biến tâm trạng nhân vật trong mối liên hệ với hoàn cảnh. Truyện chỉ có những ý tưởng, không có sự kiện gay cấn, thời gian cụ thể, thậm chí không có đầu đuôi truyện ngắn Thạch Lam. Truyện ngắn có cốt truyện rất chú ý xây dựng những tình tiết, sự kiện bộc lộ tính cách của nhân vật và thúc đẩy hướng phát triển, vận động của mạch truyện. Bản thân cốt truyện là hệ thống các sự kiện, được chia theo lớp lang từ đầu đến cuối truyện. Các sự kiện càng gay cấn, nổi bật càng tạo kịch tính, sức hấp dẫn cho truyện CHÍ PHÈO – Nam Cao.Về dung lượngTruyện ngắn có dung lượng nhỏ, ngắn gọn mà cô đúc nên có sức ám ảnh lớn. Nó tập trung vào một hoặc một vài biến cố trong một không gian, thời gian nhất định, tạo ra ấn tượng mạnh mẽ và sự liên tưởng cho người đọc. Ví dụ Truyện ngắn Vi hành của Nguyễn Ái Quốc dịch ra tiếng Việt chỉ hai trang sách, được viết dưới hình thức một bức thư kể về một sự kiện là tác giả bị nhận nhầm là Khải Định. Cốt truyện không có gì, sự kiện đơn giản, dung lượng rất ngắn nhưng truyện lại có sức công phá lớn, tác động mạnh mẽ vào ý thức, khêu gợi trí tưởng tượng của người đọc để đặt ra vấn đề chính trị – xã hội, vấn đề dân tộc, vấn đề đấu tranh….Đề tài, nội dung truyện ngắn có thể lấy ở nhiều mặt của cuộc sống, nhiều vấn đề có tính chất thời sự xã lớn là vấn đề đời tư cá nhân, có khi chỉ là khoảnh khắc trong đời tư đó. Việc lựa chọn đề tài, phản ánh nội dung trong tác phẩm chịu sự chi phối bởi “nhãn quan” nhà văn, trong đó xác lập “điểm nhìn” riêng cho mình là quan trọng hơn cả. Nhà văn tiến bộ luôn đứng trên mọi quan hệ giai cấp, mọi sự ràng buộc của hệ tư tưởng, nói lên tiếng nói lẽ phải của chân lý, cuộc đời. Cảm hứng thế sự chi phối âm vang, độ lắng đọng của truyện ngắn trong dòng thời gian, trong lòng người đọc. Những truyện ngắn trường tồn mãi mãi khi nó âm ỉ bên trong những tiếng nói thầm kín của con người, những khát vọng của mọi thời kết cấu, tuy dung lượng nhỏ nhưng truyện ngắn có thể có những kết cấu linh hoạt. Kết cấu truyện ngắn không gồm không gian, thời gian nhiều tầng bậc, nhiều tuyến, mà được tổ chức theo kiểu tương phản, liên tưởng. Truyện ngắn có thể có các kiểu kết cấu sau đâyKết cấu vòng tròn đầu cuối tương ứng Chí phèo Nam Cao.Kết cấu theo trục thời gian Truyện được kể theo thời gian, theo diễn biến của dòng sự kiện Chữ người tử tù Nguyễn TuânKết cấu tâm lý Truyện được kể men theo dòng tâm lý nhân vật NV, làm sáng rõ nội tâm NV và tạo sức hấp dẫn cho câu chuyện Đời thừa Nam CaoKết cấu đồng hiện Nhà văn miêu tả sự kiện, quan sát tình huống ở các địa điểm khác nhau trong cùng một thời điểm. Kiểu kết cấu này đem lại khả năng mở rộng dung lượng cho tác phẩm Bức tranh Nguyễn Minh Châu.Kết cấu trùng phức kết cấu truyện lồng trong truyện Người kể chuyện đứng ra ngoài, đóng vai trò là đạo diễn để tổ chức diễn biến câu chuyện qua lời kể, qua đó hoàn thiện chân dung NV Mảnh trăng cuối rừng Nguyễn Minh Châu.Kết cấu mở Truyện kết thúc nhưng cái kết còn để ngỏ, mở ra những khả năng liên tưởng rộng lớn CHÍ PHÈO Nam Cao Vợ nhặt Kim Lân.Truyện ngắn đề cập đến mọi đề tài phong phú, đa dạng, chạm đến mọi ngóc ngách đời sống con người. Trên cùng một đề tài, mỗi nhà văn lại có cách khai thác khác nhau, đem lại sắc thái riêng cho tác phẩm của mình. Cùng viết về đề tài người nông dân trước Cách mạng tháng Tám, Ngô Tất Tố đề cập đến sự bần cùng hóa, phá sản về vật chất của họ; còn ngòi bút Nam Cao lại xoáy vào sự tha hóa về nhân cách, phá sản về tinh thần ở những con người vật truyện ngắn ít hơn tiểu thuyết và thường bắt buộc phải được xây dựng theo nguyên tắc điển hình hóa. Nhân vật phải được đặt trong một hoàn cảnh cụ thể, vừa mang tính chung phổ quát vừa mang tính riêng độc đáo. Trong truyện ngắn, nhân vật là một mảnh nhỏ của thế giới, là hiện thân cho một trạng thái quan hệ xã hội, ý thức xã hội hoặc trạng thái tồn tại của con người, phát ngôn trực tiếp hoặc gián tiếp cho tư tưởng nhà vật trong truyện ngắn đa phần được khắc họa bằng nội tâm chứ ít khi thông qua sự đối thoại như văn bản kịch. Nội tâm của nhân vật trong truyện ngắn là mạch chỉ xuyên suốt, quyết định cấu chốt của cốt truyện. Cốt truyện được xây dựng liền mạch với sự phát triển tâm trạng, nó “chủ yếu là nhận ra cái gì, vì vậy nó thường kết thúc theo lối chấm phá”. Kết cấu truyện ngắn cũng không chia thành nhiều thành tố phức tạp. Nó không có kết cấu chương hồi, mà chủ yếu là sự đan bệnh các chi tiết. Chi tiết là nơi gởi gắm nhiều nhất tư tưởng của nhà văn trong bất kỳ truyện ngắn nào. Nội dung của truyện ngắn thể hiện qua hệ thống chi tiết. Các chi tiết có thể xuất hiện nhiều lần, lặp lại có tác dụng nhấn mạnh chủ ý nhà văn. Có những tác phẩm rất nhiều chi tiết, các chi tiết chính được các chi tiết phụ tô bật ý nghĩa. Đối với mỗi nhà văn, việc lựa chi tiết trong truyện ngắn là hết sức cần thiết. “Ý thức về chi tiết nghệ thuật trong truyện ngắn là sức sống cảm quan thẩm mỹ đối với người cầm bút. Do dung lượng truyện ngắn hạn chế, nên sự tuyển dụng chi tiết đưa vào tác phẩm phục vụ cho chủ đề, cho tư tưởng chung, cho việc khắc họa tính cách, tâm lý nhân vật . là trách nhiệm, tài năng của nhà văn” Phùng Quý Nhâm, Thẩm định văn học, NXB Văn nghệ, 1991, điểm nhìn và phương thức kể chuyệnĐiểm nhìn là vị trí, chỗ đứng để xem xét, miêu tả, bình giá sự vật, hiện tượng trong tác phẩm. Trong tác phẩm tự sự, tương quan giữa nhà văn và chủ đề trần thuật hay giữa điểm nhìn của người trần thuật với những gì anh ta kể là điều đặc biệt quan trọng. Điểm nhìn nghệ thuật được xem như một camera dẫn dắt người đọc vào mê cung văn bản ngôn từ. Khi nghiên cứu điểm nhìn nghệ thuật, người ta chia điểm nhìn thành các loại như điểm nhìn tác giả, điểm nhìn nhân vật, điểm nhìn không gian, điểm nhìn thời gian, điểm nhìn tâm lý, điểm nhìn tư tưởng, điểm nhìn tu từ… Trong nghệ thuật trần thuật, sáng tạo của nhà văn trước hết thể hiện ở cách “ứng xử” với câu chuyện để tạo ra sự đa dạng của các điểm nhìn nghệ thức kể chuyện, trong truyện ngắn, người ta thường dùng nhiều cách kể chuyện. Các nhà văn thường thay đổi cách kể và có thể có các hình thức kể hỗn hai hình thức phổ biến là+ Tường thuật lại quá trình, diễn biến sự việc Vợ nhặt Kim Lân+ Miêu tả lại diễn biến sự kiện Vi hành Nguyễn Ái QuốcĐể nhận thức phương thức kể chuyện, người ta căn cứ vào các tình huống kể chuyện+ Tình huống khách quan Tác giả đứng bên ngoài kể lại điều xảy ra Chiếc lá cuối cùng Ohenry+ Tình huống chủ quan Tác giả hoặc người kể chuyện tự đóng vai trò là nhân vật chính của tác phẩm; kể lại những sự kiện, hành động, việc làm, ý nghĩa hoặc mối quan hệ người – người, hoặc phân tích, bình luận cần chú ý đến quan điểm của người trần thuật trong truyện ngắn. Quan điểm đó thể hiện trong cách kể, nhưng cũng có khi thái độ bề mặt qua ngôn ngữ lại đánh lừa ta CHÍ PHÈO – Nam Cao. Truyện ngắn cũng thường có viễn cảnh – khung cảnh được mở ra trong tương lai mà qua tác phẩm người đọc phát hiện hoặc cảm nhận cách xây dựng tình huốngTình huống truyệnlà “cái tình thế của câu chuyện”, là cảnh huống chứa đựng trong nó những mâu thuẫn, xung đột hoặc những khả năng tiềm tàng để cốt truyện diễn tiến, phát triển, nhân vật bộc lộ tính huống truyện có vai trò hết sức quan trọng, được ví như “cái chìa khóa vận hành cốt truyện”. Từ tình huống truyện, các sự kiện, biến cố của cốt truyện được phát triển, tính cách nhân vật được bộc lộ. Việc giải quyết những mâu thuẫn, xung đột trong tình huống truyện sẽ bộc lộ rõ tư tưởng chủ đề của tác phẩm và dụng ý nghệ thuật của tác giả. Việc sáng tạo nên các tình huống độc đáo biểu hiện khả năng quan sát, khám phá bản chất cuộc sống, bản chất con người của nhà huống là thời điểm, khoảnh khắc nhất định trong tác phẩm, ở đó tập trung điểm nút chủ đạo trong tác phẩm của nhà văn. Tạo tình huống là một đặc điểm thi pháp truyện ngắn. Do dung lượng nhỏ, truyện ngắn buộc phải tìm đến một tình huống – tức là một khoảnh khắc đặc biệt trong đời sống – để thể hiện tập trung mối quan hệ con người, bật sáng tư tưởng của bản thân tác giả. Truyện ngắn có thể có một hay nhiều tình huống, tạo thành một hệ kiểu tình huống truyện tiêu biểu là tình huống nhận thức, tình huống tâm trạng, tình huống hành động. Tình huống TN thường rất độc đáo, ấn tượng, tạo hiệu quả thẩm mĩ tiết trong truyện ngắn hay tiểu thuyết đều nhằm bộc lộ tính cách, tâm tư truyện ngắn, đan dệt nên các tình huống truyện, đều cùng có hai loại chi tiết Chi tiết trung tâm và chi tiết phụ trợ. Nhưng chi tiết ở truyện ngắn thường ẩn chứa dung lượng phản ánh rất lớn. Cũng có nghĩa là tính cô đọng, hàm súc và tượng trưng của chi tiết cao. Một chi tiết nổi bật có thể gợi cho người đọc liên tưởng đến cả một trạng thái nhân sinh xã hội, suy rộng ra bề sâu, bề xa của nội dung phản ngữ truyện ngắn thường cô đọng, súc tích. Văn phong trong truyện ngắn đóng vai trò quan trọng, tạo nên phong cách riêng của nhà văn. Giọng văn quyết định hình thức tổ chức kết cấu truyện và nội dung tư tưởng. Thể tài truyện ngắn cũng chịu sự quy định của văn phong. Lời văn bộc lộ, giải bày, suy ngẫm về thế thái nhân tình thì hình thành truyện ngắn trầm tư, thế sự; lời văn trần thuật, hoạt kê tạo nên thể tài châm biến, đả kích; lời văn phân tích, mổ xẻ về những vấn đề thời sự xã hội thì tính hiện thực cao. Vì vậy, “lời văn là yếu tố quan trọng cho nghệ thuật viết truyện ngắn. Lời kể và cách kể chuyện là những điều người viết truyện ngắn đặc biệt chú ý khai thác và xử lý, nhằm đạt hiệu quả mong muốn” Lại Nguyên Ân, Từ điển Văn học, Bộ mới, NXB Thế giới, 2004, những đặc trưng trên, truyện ngắn là một thể loại có sức sống bền lâu, được nhiều độc giả yêu chuộng. Nó luôn không ngừng phát triển để càng ngày càng khẳng định giá trị riêng biệt mà không một thể loại nào có Những nhận định và kinh nghiệm viết truyện Tô Hoài Người viết truyện ngắn phải rèn luyện đến từng dấu phẩy. Và anh chỉ viết được những gì anh hiểu khá kỹ càng. Có thể nói truyện ngắn đòi hỏi nhà văn phải lương thiện rất mực. Tôi cho rằng truyện ngắn là một thể văn tập cho người viết nhiều nết quý lắm. Chỉ với truyện ngắn, người ta mới biết tận dụng từng chữ, lo săn sóc từng chữ. Nhà văn mình thường yếu, không tạo được phong cách riêng. Truyện ngắn đòi hỏi hoàn thiện, ở đây ta được rèn luyện đến việc dùng từng dấu phẩy…Nếu ký nặng về phần sự thực để minh hoạ ý thì truyện ngắn đã đứng hẳn ở phía của người sáng tạo. Một truyện ngắn hay, không chỉ có ý nghĩa ở chủ đề tư tưởng và nhân vật mà từng câu, từng chữ của truyện ấy sẽ tạo nên nội dung cái hay cho chủ đề tư tưởng và nhân vật. Mỗi chữ có sức mạnh riêng đồng thời sức mạnh hoà chung cả hai phía ấy dựng nên hồn chữ, hồn câu toàn bài…2. Nguyễn Minh Châu Tôi thường hình dung thể loại truyện ngắn như mặt cắt giữa một thân cây cổ thụ chỉ liếc qua những đường ván trên cái khoảng gỗ tron tròn kia, dù sau trăm năm vẫn thấy cả cuộc đời của thảo mộc. Nói đến truyện ngắn là nói đến nghệ thuật của bố cục và sự hàm súc. Kỹ thuật viết truyện ngắn– nó có gì giống như kỹ thuật của người làm pháo dồn nén tư tưởng vào trong một cái cốt truyện thật ngắn gọn, thật tự nhiên. Cho nên những người viết truyện ngắn bậc thầy đều cao tay trong kỹ thuật dựng truyện và tinh xảo trong ngôn “Hay niềm nở nhưng cũng hãy cảnh giác với những chư và cách đặt câu lúc nào cũng đứng chực sẵn , lấp ló ngay đầu ngòi bút”4. Maugham “Truyện ngắn là sự trình bày một sự kiện theo trình tự của câu chuyện diễn biến hoăc theo trình tự của tâm tình”5. Pauxtopki “Truyện ngắn là một truyện viết rất ngắn gọn , trong đó cái không bình thường hiện ra như một cái gì đó bình thường, và cái bình thường hiện ra như một cái gì không bình thường”6. Pauxtopki “Nếu như thơ có những vần luât chặt chẽ , chính xác thì theo tôi hiểu văn xuôi cũng phải có nhịp điệu của nó”7. Varonin “Cả tư tưởng , cả tính cách nhân vật cũng chưa làm nên truyện ngắn thực thụ. Còn phải nói cái này nữa giọng điệu, cái nhạc tính của tâm trạng, cái khiến cho người đọc không ngừng nảy sinh những liên tưởng , những cảm xúc , thiếu nó, không thể có nghệ thuật”8. Con hãy lắng nghe nỗi buồn của cành cây héo khô của chim muông què quặt, của hành tinh lạnh ngắt nhưng trước hết con hãy lắng nghe nỗi buồn của con người9. Tác phẩm nghệ thuật sẽ chết nếu nó miêu tả cuộc sống chỉ để miêu tả, nếu nó không phải là tiếng thét khổ đau hay lời ca tụng hân hoan, nếu nó không đặt ra câu hỏi hoặc trả lời những câu hỏi đó10. Nghệ thuật không phải là ánh trăng lừa dối, nghệ thuật không nên là ánh trăng lừa dối, nghệ thuật chỉ có thể là tiếng đau khổ ngoài kia thoát ra từ những kiếp lầm than11. Sống đã rồi hãy viết, hãy hòa mình vào cuộc sống vĩ đại của nhân dân12. Không có câu chuyện cổ tích nào đẹp hơn câu chuyện do chính cuộc sống viết ra ra13. Cuộc đời là nơi xuất phát và cũng là nơi đi tới của văn học14. Văn học phản ánh hiện thực nhưng không phải là chụp ảnh sao chép hiện thực một cách thời hợt nông cạn. Nhà văn không bê nguyên si các sự kiện, con người vào trong sách một cách thụ động, giản đơn. Tác phẩm nghệ thuật là kết quả của quá trình nuôi dưỡng cảm hứng thai nghén sáng tạo ra một thế giới hấp dẫn sinh động, thể hiện những vấn đề có ý nghĩa sâu sắc, bản chất của đời sống xã hội con người. Nhân vật trong tác phẩm của một thiên tài thật sự nhiều khi thật hơn cả con người ngoài đời, bởi chính sức sống lâu bền bởi ý nghĩa điển hình của nó. Qua nhân vật ta thấy cả một tầng lớp 1 giai cấp một thời đại thậm chí có nhân vật vượt lên khỏi thời đại có ý nghĩa nhân loại vĩnh cửu sống mãi với thời gian15. Các ông muốn tiểu thuyết cứ là tiểu thuyết, tôi và các nhà văn cùng chí hướng như tôi muốn tiểu thuyết là sự thật ở đời 16. Điều quan trọng hơn hết trong sự nghiệp của những nhà văn vĩ đại ấy là cuộc sống – trường đại học chân chính của thiên tài. Họ đã biết đời sống xã hội của thời đại, đã cảm thấy sâu sắc mọi đau đớn của con người trong thời đại, đã rung động tận đáy tâm hồn với những nỗi lo âu bực bội tuổi hổ và những ước mong tha thiết nhất của loài người. Đó chính là cái hơi thở cái sức sống của những tác phẩm vĩ đại17. Văn học thực chất là cuộc đời. Văn học sẽ không là gì cả nếu không vì cuộc đời mà có18. Nghệ thuật luôn vận động và phát triển trong sự ràng buộc tự nhiên với đời sống xã hội. Những giá trị nghệ thuật chân chính từ xưa tới nay đều là sáng tác bắt rễ sâu xa trong mảnh đất thực tế của thời đại mình. Những đỉnh cao nghệ thuật trong bất kỳ một nền văn học nào cũng đều được xây cất trên nền tảng vững chắc của thực tại cuộc Phong cách là cái còn lại hoặc hạt nhân mà sau khi từ nhà văn chúng ta bóc đi những cái không phải của bản thân anh ta và tất cả những thứ mà anh ta giống với người Văn như con người của nó, văn thâm hậu thì con người nó trầm mà tỉnh, văn ôn nhu thì con người của nó khiêm mà hòa, văn cao khiết thì con người của nó đạm mà giản, văn hùng hồn thì con người nó cương và nhanh, văn chuyên sâu thì con người nó thuần túy mà đứng Phải Chăng Anh chưa bao giờ đọc hàng giấy biết kín mà có có cảm giác rằng anh cũng có thể viết không kém và đúng nguyên như thế cũng nên, vì trong ấy không có gì là đặc sắc riêng biệt. Nhưng liền ngay đó anh bắt gặp một mẩu truyện ngắn, một bức phác thảo, một vài dòng thôi và anh cảm thấy khác hẳn, anh không thể nói được như thế và có thể là hay hơn hoặc kém hơn, nhất định là phải khác, bởi vì muốn nói được như thế, muốn bắt đúng cái nốt ấy thì phải có một thanh quản tổ chức đúng như thế, cũng giống như chim ấy. Đó là nét riêng biệt chủ yếu của một tài năng độc đáo và đầy sức Nếu như đó là một nhà văn cũ đã quen thuộc thì câu hỏi không phải là anh ấy là người như thế nào mà sẽ là nào anh có thể cho tôi thêm một điều gì mới– Một nhà văn lớn quyết không thể chỉ có một con dấu23. Mỗi tác phẩm nghệ thuật phải là một phát minh về hình thức và khám phá mới về nội dung24. Cái quan trọng trong tài năng văn học là tiếng nói của chính mình Cái giọng riêng của chính mình mà không thể tìm thấy trong cổ họng của bất kỳ một người nào khác25. Nghệ thuật là lĩnh vực của cái độc đáo vì vậy Nó đòi hỏi phải có phong cách tức là phải có nét gì đó rất mới rất riêng thể hiện trong tác phẩm của Nhà văn Nga có nói ” nghệ sĩ là con người biết khai thác những ấn tượng riêng – chủ quan – của mình, tìm thất trong những ấn tượng đó cái có giá trị khái quát và biết làm cho những ấn tượng ấy có được hình thức riêng.”27. “ Trong một nhân tài thì một phần mười là thiên bẩm và chín phần mười là nước mắt và mồ hôi”.28. Tác phẩm văn học lớn hấp dẫn người đọc bởi cách nhìn nhận mới, tình cảm mới về những điều, nhưng việc ai cũng biết cả rồi”.29. Bùi Hiển Truyện ngắn lấy một khoảnh khắc trong cuộc đời một con người mà dựng lên. Có khi nhân vật đặt trước một vấn đề phải băn khoăn, suy nghĩ, lựa chọn, quyết định. Có khi chỉ là một cảnh sống làm việc bình thường, trong đó nhân vật biểu lộ ý chí tình cảm của mình. Có khi có những hành động mãnh liệt những tình tiết éo le. Có khi chỉ là một tâm trạng, một nỗi vui buồn, một ý tình chớm nở. Nhưng phải chọn khoảnh khắc mà nhân vật thể hiện đầy đủ nhất trong khía cạnh cần thể hiện30. Nguyên Ngọc Truyện ngắn mang rất rõ cái chất của từng người viết, nhất là cái chất quả quyết, đột ngột. Viết truyện ngắn phải có nghề lắm. Vả lại, phải viết về những cái mới, hững cái không dễ thấy, nhưng ở chiều sâu của nó, cuộc đời đang đặt Nguyễn Thành Long Truyện ngắn phải mang dấu ấn của tác giả biểu hiện sự tồn tại của tác giả. Dấu ấn ấy trước hết là tấm lòng đằm thắm của anh sau đó là bút pháp, giọng nói, nhịp điệu câu chuyện của anh, những “cái áo”, “làn da” của tấm lòng tác giả. Nếu không có gì để nói, làm sao anh nâng nổi ngòi bút của anh cho được. Nhà văn phải luôn luôn để ý, ghi nhạn ngẫm nghĩ. Bắt tay một người con gái, ta không thể nói vắn tắt “Tôi bắt tay cô ta”. Bàn tay ấy nồng ấm, hay lạnh, hay hờ hững, hay trơn như Nguyễn Quang Sáng Viết truyện ngắn là chơi bố cục, thú lắm. Theo tôi quan niệm, truyện ngắn phải có “chuyện” tức có thể kể lại cho người khác nghe được. Mà muốn kể, câu chuyện phải chặt chẽ, hấp dẫn. Yêu cầu bố cục đặt ra từ đấy. Học các nhà văn nước ngoài, truyện ngắn nước ngoài cũng trông vào bố cục. Như Môpatxăng, như truyện ngắn Nga, toàn là bố cục khiếp Nguyễn Công Hoan Khi tôi thấy một hiện tượng một câu nói, một cảnh, một việc làm cho tôi xúc động, nếu bản thân hiện tượng ấy chưa thành truyện ngắn được, vì nó chỉ có thân mà chưa có kết, thì lập tức thói quen nghĩ truyện ngắn của tôi kết ngay dược truyện ấy. Lúc bấy giờ, tuỳ theo cái kết tôi vừa nghĩ ra để tâm vấn đề nói vui hay thảm, chua chát hay nực cười, tôi phỏng theo hiện tượng ấy mà sáng tạo ra truyện, theo hướng vấn đề ấy. Khi một hiện tượng chỉ gói ghém một ý hay thì tôi dùng hiện tượng ấy làm kết một truyện. Ngay lập tức, câu chuyện tưởng tượng, bố trí sẵn sàng theo cái kết ấy, hiện ra trong óc tôi như mở gói ấy cho tôi trong thấy 30 nhận định hay nhất về truyện ngắn dùng để trích dẫn vào bài viết 1. Tô Hoài “Truyện ngắn chính là cách cưa lấy một khúc đời sống” 2. Nguyễn Minh Châu “Tôi thường hình dung thể loại truyện ngắn như mặt cắt giữa một thân cây cổ thụ Chỉ liếc qua những đường vân trên cái khoanh gỗ tròn tròn kia, dù sau trăm năm vẫn thấy cả cuộc đời của thảo mộc” 3. “Hay niềm nở nhưng cũng hãy cảnh giác với những chư và cách đặt câu lúc nào cũng đứng chực sẵn , lấp ló ngay đầu ngòi bút” 4. Maugham”Truyện ngắn là sự trình bày một sự kiện theo trình tự của câu chuyện diễn biến hoăc theo trình tự của tâm tình” 5. Pauxtopki”Truyện ngắn là một truyện viết rất ngắn gọn , trong đó cái không bình thường hiện ra như một cái gì đó bình thường, và cái bình thường hiện ra như một cái gì không bình thường” 6. Pauxtopki”Nếu như thơ có những vần luât chặt chẽ , chính xác thì theo tôi hiểu văn xuôi cũng phải có nhịp điệu của nó” 7. Varonin”Cả tư tưởng , cả tính cách nhân vật cũng chưa làm nên truyện ngắn thực thụ. Còn phải nói cái này nữa giọng điệu, cái nhạc tính của tâm trạng, cái khiến cho người đọc không ngừng nảy sinh những liên tưởng , những cảm xúc , thiếu nó, không thể có nghệ thuật” 8. Con hãy lắng nghe nỗi buồn của cành cây héo khô của chim muông què quặt, của hành tinh lạnh ngắt nhưng trước hết con hãy lắng nghe nỗi buồn của con người 9. Tác phẩm nghệ thuật sẽ chết nếu nó miêu tả cuộc sống chỉ để miêu tả, nếu nó không phải là tiếng thét khổ đau hay lời ca tụng hân hoan, nếu nó không đặt ra câu hỏi hoặc trả lời những câu hỏi đó 10. Nghệ thuật không phải là ánh trăng lừa dối, nghệ thuật không nên là ánh trăng lừa dối, nghệ thuật chỉ có thể là tiếng đau khổ ngoài kia thoát ra từ những kiếp lầm than 11. Sống đã rồi hãy viết, hãy hòa mình vào cuộc sống vĩ đại của nhân dân 12. Không có câu chuyện cổ tích nào đẹp hơn câu chuyện do chính cuộc sống viết ra ra 13. Cuộc đời là nơi xuất phát và cũng là nơi đi tới của văn học 14. Văn học phản ánh hiện thực nhưng không phải là chụp ảnh sao chép hiện thực một cách thời hợt nông cạn. Nhà văn không bê nguyên si các sự kiện, con người vào trong sách một cách thụ động, giản đơn. Tác phẩm nghệ thuật là kết quả của quá trình nuôi dưỡng cảm hứng thai nghén sáng tạo ra một thế giới hấp dẫn sinh động, thể hiện những vấn đề có ý nghĩa sâu sắc, bản chất của đời sống xã hội con người. Nhân vật trong tác phẩm của một thiên tài thật sự nhiều khi thật hơn cả con người ngoài đời, bởi chính sức sống lâu bền bởi ý nghĩa điển hình của nó. Qua nhân vật ta thấy cả một tầng lớp 1 giai cấp một thời đại thậm chí có nhân vật vượt lên khỏi thời đại có ý nghĩa nhân loại vĩnh cửu sống mãi với thời gian 15. Các ông muốn tiểu thuyết cứ là tiểu thuyết, tôi và các nhà văn cùng chí hướng như tôi muốn tiểu thuyết là sự thật ở đời 16. Điều quan trọng hơn hết trong sự nghiệp của những nhà văn vĩ đại ấy là cuộc sống – trường đại học chân chính của thiên tài. Họ đã biết đời sống xã hội của thời đại, đã cảm thấy sâu sắc mọi đau đớn của con người trong thời đại, đã rung động tận đáy tâm hồn với những nỗi lo âu bực bội tuổi hổ và những ước mong tha thiết nhất của loài người. Đó chính là cái hơi thở cái sức sống của những tác phẩm vĩ đại 17. Văn học thực chất là cuộc đời. Văn học sẽ không là gì cả nếu không vì cuộc đời mà có 18. Nghệ thuật luôn vận động và phát triển trong sự ràng buộc tự nhiên với đời sống xã hội. Những giá trị nghệ thuật chân chính từ xưa tới nay đều là sáng tác bắt rễ sâu xa trong mảnh đất thực tế của thời đại mình. Những đỉnh cao nghệ thuật trong bất kỳ một nền văn học nào cũng đều được xây cất trên nền tảng vững chắc của thực tại cuộc sống. 19. Phong cách là cái còn lại hoặc hạt nhân mà sau khi từ nhà văn chúng ta bóc đi những cái không phải của bản thân anh ta và tất cả những thứ mà anh ta giống với người khác. 20. Văn như con người của nó, văn thâm hậu thì con người nó trầm mà tỉnh, văn ôn nhu thì con người của nó khiêm mà hòa, văn cao khiết thì con người của nó đạm mà giản, văn hùng hồn thì con người nó cương và nhanh, văn chuyên sâu thì con người nó thuần túy mà đứng đắn. 21. Phải Chăng Anh chưa bao giờ đọc hàng giấy biết kín mà có có cảm giác rằng anh cũng có thể viết không kém và đúng nguyên như thế cũng nên, vì trong ấy không có gì là đặc sắc riêng biệt. Nhưng liền ngay đó anh bắt gặp một mẩu truyện ngắn, một bức phác thảo, một vài dòng thôi và anh cảm thấy khác hẳn, anh không thể nói được như thế và có thể là hay hơn hoặc kém hơn, nhất định là phải khác, bởi vì muốn nói được như thế, muốn bắt đúng cái nốt ấy thì phải có một thanh quản tổ chức đúng như thế, cũng giống như chim ấy. Đó là nét riêng biệt chủ yếu của một tài năng độc đáo và đầy sức sống. 22. Nếu như đó là một nhà văn cũ đã quen thuộc thì câu hỏi không phải là anh ấy là người như thế nào mà sẽ là nào anh có thể cho tôi thêm một điều gì mới– Một nhà văn lớn quyết không thể chỉ có một con dấu 23. Mỗi tác phẩm nghệ thuật phải là một phát minh về hình thức và khám phá mới về nội dung 24. Cái quan trọng trong tài năng văn học là tiếng nói của chính mình Cái giọng riêng của chính mình mà không thể tìm thấy trong cổ họng của bất kỳ một người nào khác 25. Nghệ thuật là lĩnh vực của cái độc đáo vì vậy Nó đòi hỏi phải có phong cách tức là phải có nét gì đó rất mới rất riêng thể hiện trong tác phẩm của mình. 26. Nhà văn Nga có nói ” nghệ sĩ là con người biết khai thác những ấn tượng riêng – chủ quan – của mình, tìm thất trong những ấn tượng đó cái có giá trị khái quát và biết làm cho những ấn tượng ấy có được hình thức riêng.” 27. “ Trong một nhân tài thì một phần mười là thiên bẩm và chín phần mười là nước mắt và mồ hôi”. 28. Tác phẩm văn học lớn hấp dẫn người đọc bởi cách nhìn nhận mới, tình cảm mới về những điều, nhưng việc ai cũng biết cả rồi”. Bài văn mẫu lớp 8Văn mẫu lớp 8 Thuyết minh về thể loại truyện ngắn được VnDoc tổng hợp và đăng tải bao gồm dàn ý và các bài văn mẫu lớp 8 hay chọn lọc, là tài liệu hay cho các em học sinh tham khảo, có thêm ý tưởng xây dựng bài viết hay hoàn chỉnh, đạt điểm cao trong các kiểm tra Văn 8 sắp ý Thuyết minh về thể loại truyện ngắn1. Mở bàiGiới thiệu và dẫn dắt vào vấn đề cần thuyết minh thể loại truyện Thân bàia. Khái quát chung về thể loại truyện ngắnTruyện ngắn đã xuất hiện và tồn tại ngay từ rất lâu đời khi con người biết sáng tác văn qua hàng ngàn năm, với bao biến cố thăng trầm của thể loại, ngày nay truyện ngắn đã chiếm lĩnh được vị trí quan trọng trên văn đàn trong kỷ nguyên hiện đại, hậu hiện Đặc trưng của truyện ngắnTruyện ngắn tập trung mô tả một mảnh của cuộc sống, một biến cố, một hành động, một trạng thái nào đó trong cuộc đời nhân vật, thể hiện một khía cạnh của tính cách hay một mặt nào đó của cuộc sống xã ít nhân vật và sự kiện, cốt truyện diễn ra trong một không gian, thời gian hạn ngắn không kể trọn vẹn một quá trình diễn biến đời người mà chọn lấy những khoảnh khắc, những "lát cắt" của cuộc sống để thể ngắn nhưng truyện ngắn có thể đề cập tới những vấn đề lớn của cuộc Sự phát triển của thể loại truyện ngắnTruyện ngắn Việt Nam phát triển liên tục và vượt trội lên trên tất cả các thể loại, bắt đầu từ những năm 20 của thế kỉ XX với sự đóng góp của Nguyễn Bá Học, Phạm Duy Tốn, Hồ Biểu Chánh, Nguyễn Công Hoan, Thạch Lam, Nam Cao, Kim Lân, Tô Hoài, Bùi Hiển, Vũ Bằng…Từ sau Cách mạng tháng Tám truyện ngắn có chững lại nhưng vẫn chảy liên tục với tên tuổi Trần Đăng, Vũ Tú Nam, Nguyên Ngọc, Nguyễn Khải, Nguyễn Quang Sáng, Vũ Thị Thường, Lê Minh, Nguyễn Minh Châu…Từ năm 1986 trở đi, truyện ngắn gần như đã độc chiếm toàn bộ văn đàn, thực tế ấy đã kích thích mạnh đến việc sáng tác, phê bình – lý luận về truyện ngắn những năm gần đây không khí văn chương được nóng lên bởi tên tuổi Đỗ Hoàng Diệu – Bóng đè, Nguyễn Ngọc Tư – Cánh đồng bất tận...3. Kết bàiKhái quát chung về ý nghĩa, vai trò của thể loại truyện minh về truyện ngắn mẫu 1Mỗi tác phẩm văn học là kết tinh của sáng tạo, tài năng, trí tuệ của người nghệ sĩ. Để truyền tải những nội dung, tư tưởng đến độc giả, mỗi tác giả lại lựa chọn một hình thức riêng, có người chọn thể loại thơ, người chọn tiểu thuyết, và cũng rất nhiều người lựa chọn thể loại truyện ngắn là một thể loại tự sự nhỏ, tác giả sẽ trực tiếp hoặc gián tiếp thông qua nhân vật để kể lại một số phận, một cuộc đời, một biến cố hay sự kiện có vấn đề nào đó, qua đó thể hiện thái độ, góc nhìn và mang đến cho độc giả những chiêm nghiệm, bài rất nhiều nhà văn lựa chọn truyện ngắn để ươm mầm cho tài năng, ý tưởng của mình bởi dung lượng của truyện nhỏ, nhân vật ít, thường chỉ tập trung vào một khía cạnh, một vài nhân vật và sự kiện nhỏ. Chẳng hạn như truyện ngắn "Lão Hạc" của Nam Cao tập trung khắc họa diễn biến tâm trạng của Lão Hạc sau khi bán cậu Vàng, hay trong truyện "Chiếc lá cuối cùng" xoay quanh thái độ của nhân vật Giôn-xi với sự sống qua những chiếc lá thường xuân cuối gian và thời gian của truyện ngắn không trải dài như tiểu thuyết mà thường hẹp, các tác giả thường lựa chọn một thời điểm, một sự kiện, thậm chí một khoảnh khắc để trình bày những nội dung, ý tưởng. Ví dụ, trong truyện ngắn Tôi đi học, nhà văn Thanh Tịnh đã lựa chọn thời gian là lần đầu tiên đi học, không gian là nhà và trường ngắn thường tập trung mô tả một khía cạnh của cuộc sống, một biến cố, sự kiện nào đó xảy đến trong cộc đời nhân vật. Qua những hành động, lời nói tác giả truyện ngắn làm nổi bật được tính cách nhân vật mà sâu xa hơn là phản ánh mặt tốt hay cái hạn chế của xã hội đương thời. Ví dụ Qua cuộc đời bi kịch của Lão Hạc, đặc biệt là hành động ăn bả chó của lão Hạc, tác giả Nam Cao không chỉ đề cao, trân trọng con người giàu nhân cách của Lão Hạc mà còn lên án, phê phán xã hội đương thời đã đẩy con người ta vào bước đường đặc điểm nổi bật khác của truyện ngắn không thể bỏ qua đó chính là cốt truyện. Cốt truyện ngắn thường tập hợp các tình tiết, sự kiện xảy ra nối tiếp nhau, các này tác động đến cái kia để đẩy mâu thuẫn, bi kịch của nhân vật lên đến cao trào và buộc nhân vật phải lựa chọn, giải quyết. Vẫn là trong truyện ngắn Lão Hạc, đứng trước 2 lựa chọn Tiếp tục tiêu tiền đề dành cho con để duy trì sự sống hay sống lay lắt, đánh mất chính mình, làm liên lụy đến hàng xóm, lão Hạc đã lựa chọn cái chết để bảo vệ nhân cách, để làm tròn trách nhiệm của một người dung lượng truyện ngắn nhỏ, khi kể cũng không kể trọn vẹn quá trình, diễn biến của đời người nhưng lại có khả năng truyền tải lớn. Thông qua một cuộc đời, một bi kịch, một hành động trong truyện ngắn, tác giả đã khái quát được những hiện thực trong xã hội, trong chính cuộc sống của con người, qua đó mang đến cho người đọc những chiêm nghiệm sâu ngắn trải qua quá trình phát triển bền bỉ, truyện ngắn xuất hiện từ những ngày con người bắt đầu biết sáng tác văn chương và phải đến cuối thế kỉ XIX thì truyện ngắn mới có cơ sở phát triển mạnh mẽ và tạo nên những tiếng vang Việt Nam, truyện ngắn bắt đầu phát triển mạnh mẽ nhất trong những năm hai mươi của thế kỉ XX với những đóng góp của các nhà văn lớn như Nguyễn Bá Học, Hồ Biểu Chánh, Nguyễn Công Hoan, Thạch Lam...Truyện ngắn là thể loại văn học học tiêu biểu của nền văn học hiện đại Việt Nam. Ngày nay truyện ngắn vẫn không ngừng phát triển với nhiều cây bút tài năng. Từ quá khứ, hiện tại đến tương lai, truyện ngắn vẫn là thể loại có nhiều đóng góp lớn cho nền văn học nước minh về truyện ngắn mẫu 2Truyện ngắn là thể loại gần gũi với đời sống hằng ngày, súc tích, dễ đọc, lại thường gắn liền với hoạt động báo chí, do đó có tác dụng, ảnh hưởng kịp thời trong đời sống. Nhiều nhà văn lớn trên thế giới và nước ta đã đạt tới đỉnh cao của sự nghiệp sáng tạo nghệ thuật chủ yếu bằng những truyện ngắn xuất sắc của mình. Truyện ngắn xuất hiện trên một tạp chí xuất bản đầu thế kỉ XIX, phát triển lên đến đỉnh cao nhờ những sáng tác xuất sắc của văn hào Nga Chekhov và trở thành một hình thức nghệ thuật lớn của văn học thế kỉ dù thuật ngữ truyện ngắn ra đời muộn khoảng cuối thế kỉ XIX nhưng bản thân truyện ngắn đã xuất hiện và tồn tại ngay từ buổi bình minh của nhân loại, khi con người biết sáng tác văn chương. Trải qua hàng ngàn năm, với bao biến cố thăng trầm của thể loại, ngày nay truyện ngắn đã chiếm lĩnh được vị trí quan trọng trên văn đàn trong kỷ nguyên hiện đại, hậu hiện đại, khi con người bị dồn ép về mặt thời gian hơn bao giờ hết. Con người không có đủ thời gian cho những bộ tiểu thuyết đồ sộ như Tây du ký, Tam quốc diễn nghĩa, Thuỷ hử, Hồng Lâu mộng, Những người khốn khổ, Chiến tranh và hòa bình, Sông Đông êm đềm…. Truyện ngắn là tác phẩm tự sự loại nhỏ, đơn giản là lối trần thuật khiến “độc giả có thể đọc liền một mạch”. Truyện ngắn tập trung mô tả một mảnh của cuộc sống, một biến cố, một hành động, một trạng thái nào đó trong cuộc đời nhân vật, thể hiện một khía cạnh của tính cách hay một mặt nào đó của cuộc sống xã hội. Truyện ít nhân vật và sự kiện, cốt truyện diễn ra trong một không gian, thời gian hạn chế. Không kể trọn vẹn một quá trình diễn biến đời người mà chọn lấy những khoảnh khắc, những "lát cắt" của cuộc sống để thể hiện. Kết cấu sắp đặt những đối chiếu, tương phản để làm bật chủ đề. Tuy ngắn nhưng truyện ngắn có thể đề cập tới những vấn đề lớn của cuộc đời. Còn Poe viết “Trong cấu trúc tổng thể của nó, không có một từ nào mà sự thể hiện khuynh hướng trực tiếp hoặc gián tiếp của nó không được nhà văn sắp đặt trước. Với ý nghĩa đó, bằng tài năng và sự chăm sóc kỹ lưỡng của nhà văn, tác phẩm như một bức tranh hiện lên với trọn vẹn màu sắc, đưa lại cho người đọc sự thỏa mãn đầy đủ nhất”. Truyện ngắn đã hàm chứa cái thú vị của những điều sâu sắc trong một hình thức nhỏ, gọn, xinh xinh và đầy truyền cảm, truyền dẫn cực nhanh những thông tin, nhanh cũng là một thế mạnh để truyện ngắn chinh phục độc giả đương Carver – một trong những bậc thầy truyện ngắn thế giới ghi nhận ngày nay “tác phẩm hay nhất, tác phẩm hấp dẫn và thỏa mãn nhất về nhiều mặt, thậm chí có lẽ tác phẩm có cơ hội lớn nhất để trường tồn, chính là tác phẩm được viết dưới dạng truyện ngắn”. Truyện ngắn gắn chặt với báo chí. Đây là một lợi thế lớn, bởi hiện tại báo chí kể cả báo điện tử đang bùng nổ với tốc độ chóng mặt. Người đọc quen và thích đọc truyện ngắn trong vài chục phút hoặc trong một vài giờ. Hơn nữa, sau nhiều năm chiếm lĩnh văn đàn, thơ, kịch, tiểu thuyết dường như vắt kiệt về khả năng hồi sinh và đổi mới thể loại. Trong khi đó truyện ngắn còn là mảnh đất tương đối trống, điều này tạo điều kiện hết sức thuận lợi để các cây bút trẻ khẳng định tài sử phát triển của nền văn học hiện đại và đương đại Việt Nam gắn liền với truyện ngắn. Thế kỉ XX, truyện ngắn Việt Nam phát triển liên tục và vượt trội lên trên tất cả các thể loại, bắt đầu từ những năm hai mươi với sự đóng góp của Nguyễn Bá Học, Phạm Duy Tốn, Hồ Biểu Chánh, Nguyễn Công Hoan, Thạch Lam, Nam Cao, Kim Lân, Tô Hoài, Bùi Hiển, Vũ Bằng… Từ sau Cách mạng tháng Tám truyện ngắn có chững lại nhưng vẫn chảy liên tục với tên tuổi Trần Đăng, Vũ Tú Nam, Nguyên Ngọc, Nguyễn Khải, Nguyễn Quang Sáng, Vũ Thị Thường, Lê Minh, Nguyễn Minh Châu… Chiến tranh kết thúc, truyện ngắn vượt lên tỏ rõ sự ưu việt của mình trong sự khám phá nghệ thuật đời sống. Nhất là 1986 trở đi, truyện ngắn gần như đã độc chiếm toàn bộ văn đàn, hằng ngày trên các báo và các tạp chí có trên dưới hai mươi truyện ngắn được in. Thực tế ấy đã kích thích mạnh đến việc sáng tác, phê bình – lý luận về truyện ngắn những năm gần đây. Nhiều cuộc thi sáng tác truyện ngắn được khởi xướng. Nhiều cuộc hội thảo đã được mở ra và nhiều ý kiến có khi trái ngược nhau cũng đã được trình bày. Điều này chứng tỏ, truyện ngắn đang là thể loại được các nhà văn quan tâm, nỗ lực cách tân bậc nhất. Nguyễn Huy Thiệp đã từng tạo nên một cơn lốc xoáy văn học. Gần đây không khí văn chương được nóng lên bởi tên tuổi Đỗ Hoàng Diệu – Bóng đè, Nguyễn Ngọc Tư – Cánh đồng bất tận. Mỗi nhà văn một bút pháp riêng tạo nên “hiệu ứng” truyện ngắn hay và được gắn với các tên gọi “bội thu”, “thăng hoa", “được mùa”, “lên ngôi”, điều đó chứng tỏ truyện ngắn đã được đổi vậy truyện ngắn là một thể loại văn học hiện đại. Ngày nay nó đã và đang phát huy được ưu thế và đóng góp không nhỏ vào thành tựu của văn học Việt Nam thế kỉ XX, XXI và mãi về minh về truyện ngắn mẫu 3Mỗi tác phẩm văn học đều mang màu sắc riêng biệt từ hình thức đến nội dung bởi cách tiếp cận vấn đề của mỗi nhà văn là không giống nhau. Nhắc đến hình thức của tác phẩm văn học, chúng ta không thể làm ngơ yếu tố thể loại như là thơ, truyện ngắn, truyện kí, kịch, ca dao,… Trong đó, truyện ngắn là thể loại văn học khá phổ biến và gần gũi, vừa ngắn gọn, súc tích lại mang tính thời sự, gắn với các hoạt động báo chí, bởi thế nó có tác dụng phản ánh một cách chân thực cuộc sống đời ngắn là một thể loại văn học tự sự kể chuyện, tái hiện lại những hành động, sự kiện, biến cố,… thông qua lời kể trực tiếp của người kể chuyện, nhằm miêu tả một số phận, một cuộc đời nhân vật một cách khách quan nhất, đồng thời bày tỏ thái độ và sự đồng cảm nhất định của nhà văn, hơn nữa mang đến một thông điệp ý nghĩa về cuộc ngắn đã chập chững những bước đi đầu tiên đến với nền văn học Việt Nam ngay từ buổi sơ khai khi mà con người chỉ mới bắt đầu biết sáng tác văn chương, thế nhưng mãi đến cuối thế kỉ XIX, thuật ngữ “truyện ngắn” mới thực sự xuất hiện và gây được tiếng vang lớn. Trải qua hàng ngàn năm cùng với bao biến cố thăng trầm, truyện ngắn trong kỷ nguyên hiện đại và hậu hiện đại đã chiếm lĩnh được vị thế quan trọng trên diễn đàn văn học. Tác phẩm truyện ngắn đầu tiên được xuất hiện trên tạp chí xuất bản đầu thế kỉ XIX, và nhờ những sáng tác xuất sắc của văn hào người Nga Chekhov, thể loại văn học này không những đã vươn tới đỉnh cao mà còn trở thành một hình thức nghệ thuật lớn của văn học thế kỉ XX. Con người ngày nay phải chịu đựng sự dồn ép về mặt thời gian hơn bao giờ hết, họ không còn đủ thời gian để sống với những bộ tiểu thuyết đồ sộ như Tây du ký, Hồng Lâu mộng, Thuỷ hử, Tam quốc diễn nghĩa, Những người khốn khổ, Sông Đông êm đềm, Chiến tranh và hòa bình. Điều này càng làm cho truyện ngắn được ưa chuộng hơn nữa bởi nó được trình bày dưới dạng những tác phẩm tự sự loại nhỏ, cụ thể là lối kể chuyện mà độc giả gần như có thể đọc liền một mạch. Cũng kể về con người và sự việc giống như tiểu thuyết, thế nhưng khác ở chỗ là số trang viết của truyện ngắn không nhiều, chỉ gồm vài trang đến vài chục trang, thậm chí truyện cực ngắn chỉ có vài trăm chữ. Truyện ngắn thường tập trung mô tả một mảng hiện thực cuộc sống, hay một biến cố, sự kiện xảy đến trong cuộc đời nhân vật thông qua một loạt hành động hoặc trạng thái, nhằm làm nổi bật tính cách nhân vật và phản ánh mặt tốt hoặc xấu của xã hội đương thời. Ở truyện Tôi đi học Thanh Tịnh, là cảm xúc về kỉ niệm trong sáng của nhà văn trong buổi sáng đến trường đầu tiên. Còn truyện ngắn Lão Hạc của Nam Cao đã lột tả một cách chân thực và xúc động về số phận đau khổ của người nông dân trong xã hội cũ, đồng thời đề cao phẩm chất cao quý vốn có của họ. Độc giả cũng có thể cảm nhận được sự cảm thông sâu sắc, tấm lòng thương yêu, trân trọng của nhà văn đối với người nông dân cùng khổ. Chiếc lá cuối cùng cũng là một truyện ngắn nước ngoài đặc sắc bày tỏ thái độ trân trọng và tin tưởng của nhà văn trước tình yêu thương cao cả giữa những con người cùng cảnh ngắn đặc biệt ít nhân vật và sự kiện, cốt truyện được giới hạn trong một khoảng thời gian hoặc không gian nhất định. Tác giả không kể lại toàn bộ quá trình diễn biến xảy ra đối với cả một đời người, mà chỉ chọn ra một khoảnh khắc “phát sáng” tiêu biểu , hay một “lát cắt” nào đó của cuộc sống để phát triển trong tác phẩm của mình. Truyện ngắn có kết cấu hết sức đặc biệt đó là sử dụng việc sắp đặt các đối chiếu, tương phản nhằm làm nổi bật chủ đề. Thế nên truyện tuy ngắn nhưng lại nội dung không ngắn, nó đề cập đến những vấn đề lớn, nóng hổi trong xã hội. Nét đặc sắc của truyện ngắn chính là các chi tiết, bởi mỗi chi tiết đều được nhà văn gọt giũa để làm bật lên một ý nghĩa, thông điệp nào đó. Vì vậy có câu nói “Chi tiết nhỏ làm nên nhà văn lớn”. Còn Poe thì viết “Trong cấu trúc tổng thể của nó, không có một từ nào mà sự thể hiện khuynh hướng trực tiếp hoặc gián tiếp của nó không được nhà văn sắp đặt trước”. Như vậy, truyện ngắn là một thứ gì đó tuy hình thức nhỏ bé xinh xinh nhưng lại hàm chứa nhiều điều thú vị mà sâu sắc của cuộc sống, đồng thời truyền dẫn nhanh chóng những thông tin, thông điệp mà nhà văn muốn nói với độc giả một cách truyền cảm nhất. Thông điệp nhanh đến đây cũng chính là thế mạnh trên con đường chinh phục độc giả đương đại của thể loại văn học điểm nổi bật của truyện ngắn chính là cốt truyện, bao gồm các tình tiết, biến cố, và sự kiện xảy ra tiếp nối nhau, cái này làm nảy sinh cái kia, cái này tiếp sau cái kia, dồn dập đến đỉnh điểm, cao trào của mâu thuẫn, đẩy nhân vật vào một tình thế bắt buộc phải giải quyết vấn đề, truyện kết thúc khi vấn đề giải quyết xong. Trong truyện ngắn Tôi đi học của Thanh Tịnh, cốt truyện là sự xâu chuỗi những kỉ niệm đẹp đầy ấn tượng về buổi tựu trường đầu tiên; từng khoảnh khắc, hình ảnh hiện lên sống động, tươi mới trong kí ức của nhà văn sau chừng ấy năm “Hằng năm cứ vào cuối thu, lá ngoài đường rụng nhiều và trên không có những đám mây bàng bạc, lòng tôi lại nao nức những kỷ niệm mơn man của buổi tựu trường”. Cốt truyện của truyện ngắn Lão Hạc của nhà văn Nam Cao kể về mảnh đời nghèo khổ đầy bất hạnh của một ông lão nông dân dưới thời phong kiến năm 1945. Lão Hạc được miêu tả sống trong cảnh cô đơn, thui thủi một mình dưới mái tranh rách nát bởi lẽ vợ ông mất sớm, con trai thất tình phẫn chí bỏ đi đồn điền cao su, còn lão thì sớm hôm bầu bạn với con chó Vàng. Thế nhưng, cuối cùng, lão lại chọn cái chết để giữ lại mảnh vườn và để “không ăn lạm” vào số tiền mà lão dành dụm cho con lão. Cái chết cũng chính là một lối thoát cuối cùng cho con người nông dân nghèo khổ khốn cùng đó khỏi mọi bất hạnh trong cuộc nữa, thể loại truyện ngắn cho phép tác giả thể hiện thân phận, tính cách của nhân vật trong một phần hoặc cả cuộc đời chỉ qua việc miêu tả tâm trạng, hình dáng, hành động và lời nói hằng ngày gắn với những biến cố, tình huống đặc biệt. Nhân vật có thể được miêu tả một cách chi tiết, tỉ mỉ trong cả đời sống tâm lý lẫn đời sống sinh hoạt, thậm chí qua cách sử dụng ngôn ngữ,… điều này phụ thuộc vào cách kể chuyện của tác giả. Vì thế mà nhân vật trong truyện ngắn thường gây ấn tượng sâu sắc cho độc giả. Hơn nữa, đối với thể loại văn học này, số lượng nhân vật thường rất ít, chỉ vài ba nhân vật và gồm một nhân vật chính, trái với truyện dài có tới hàng chục, thậm chí hàng trăm nhân vật. Trở lại với hình ảnh lão Hạc trong truyện ngắn cùng tên của Nam Cao, người ta xót thương cho số phận bất hạnh của nhân vật chính này, tuy nghèo nhưng hết mực yêu thương con và cũng giàu lòng tự trọng. Nhân vật này không chỉ mang ý nghĩa riêng biệt mà còn mang ý nghĩa khái quát, đại diện cho tầng lớp nông dân sống cuộc đời cơ cực dưới chế độ phong kiến. Một ông lão tuy vẻ ngoài gàn dở nhưng lại chứa đựng bên trong một phẩm chất trong sạch, đẹp đẽ biết bao! Sống một mình với mái tranh xiêu vẹo, dúm dó trong mảnh vườn cằn cỗi, lão già yếu lại ốm đau, chẳng ai dám thuê mướn một người như lão. Vì vậy, lão chẳng thể dựa dẫm vào ai, kiếm được gì thì ăn nấy, lão cố không làm phiền đến ai ngay cả ông Giáo vì lão cũng có lòng tự trọng. Nhưng sức chịu đựng cũng có giới hạn, lão âm thầm tìm đến cái chết để giải thoát bản thân khỏi cảnh ngộ túng quẫn này, hay như trong truyện, lão sợ ăn lạm vào số tiền ít ỏi vốn để dành cho con lão? Như vậy, nhờ vào nghệ thuật xây dựng nhân vật, một đặc điểm nổi bật của thể loại truyện ngắn, Nam Cao đã khắc hoạ thành công hình tượng lão Hạc sống mãi trong văn ngắn thể hiện sự phong phú, linh hoạt trong ngôn ngữ, gồm nhiều hình thức ngôn ngữ khác nhau. Bên cạnh ngôn ngữ của người kể còn có ngôn ngữ nhân vật và ngôn ngữ nhân vật của hết sức đa dạng. Ngoài lời đối thoại giữa các nhân vật, còn có lời độc thoại nội tâm, lời kể không chỉ là lời của tác giả, có khi lại hoà nhập vào lời độc thoại của nhân vật và ngược lại. Điều này làm nên đặc điểm ngôn ngữ truyện ngắn hết sức đa dạng và sinh động. Lời độc thoại cuối truyện của nhân vật ông Giáo trong truyện ngắn của Nam Cao cũng vừa như lời kể của tác giả, gieo vào lòng người đọc sự xót xa cho cái chết tức tưởi của lão Hạc “Lão Hạc ơi! Lão hãy yên lòng mà nhắm mắt! Lão đừng lo gì cho cái vườn của lão. Tôi sẽ cố giữ gìn cho lão. Đến khi con trai lão về, tôi sẽ trao lại cho hắn và bảo hắn “Đây là cái vườn mà ông cụ thân sinh ra anh đã cố để lại cho anh trọn vẹn; cụ thà chết chứ không chịu bán đi một sào…””.Cuối cùng, một lợi thế khác của truyện ngắn chính là sự kết nối với báo chí. Bởi lẽ khi báo chí kể cả báo điện tử đang bùng nổ, độc giả dường như quen và ưa chuộng đọc truyện ngắn trong vài chục phút, nhiều lắm là một vài giờ. Tiểu thuyết dường như đánh mất khả năng đổi mới và hồi sinh thể loại sau nhiều năm chiếm lĩnh diễn đàn văn học. Thế nhưng truyện ngắn vẫn còn là mảnh đất chưa khai thác, tạo điều kiện thuận lợi cho những nhà văn trẻ khẳng định tài nghệ của mình. Tuy nhiên, truyện ngắn là thể loại văn học đòi hỏi người viết có trình độ điêu luyện, có năng khiếu gọt giũa và dồn nén ngôn từ trong khuôn khổ ngắn gọn, một tác phẩm xuất sắc là có thể chứa đựng được những vấn đề xã hội mang tầm khái quát vậy, thể loại truyện ngắn tuy không dài nhưng rất sâu sắc và ý nghĩa, thường đề cập đến những vấn đề lớn lao trong cuộc sống. Nền văn xuôi hiện đại Việt Nam thêm giàu có và phong phú bởi những bậc thầy truyện ngắn như Nguyễn Tuân với Chữ người tử tù; Kim Lân với Vợ nhặt; Nam Cao với Lão Hạc, Chí Phèo, Trăng sáng, Đời thừa và Đôi mắt; Nguyễn Minh Châu với Mảnh trăng cuối rừng… Dung lượng của mỗi tác phẩm dù không lớn nhưng giá trị của nó thì lớn vô cùng. Không chỉ làm rạng rỡ tên tuổi các nhà văn, truyện ngắn còn làm phong phú thêm diện mạo nền văn học nước đây VnDoc đã tổng hợp các bài văn mẫu Thuyết minh về thể loại truyện ngắn cho các bạn tham khảo ý tưởng khi viết bài. Ngoài ra các bạn có thể xem thêm chuyên mục Soạn văn 8 mà VnDoc đã chuẩn bị để học tốt hơn môn Ngữ văn lớp 8 và biết cách soạn bài lớp 8 các Tác giả - tác phẩm Ngữ văn 8 trong sách Văn tập 1 và tập 2. Mời các em học sinh, các thầy cô cùng các bậc phụ huynh tham khảo. Đềbài “Mỗitruyện ngắnphải là mộtsự phát hiện bấtngờvềcon người” Bùi Hiển, “Nhà văn nói về tác phẩm”,NXBGiáo dục 2004. Bằng hiểu biết và trải nghiệm đọc truyện ngắn của mình, em hãybình luận ý kiến đang xem Lí luận văn học về truyện ngắnPHÂN TÍCH TỪ KHÓA ĐỀ BÀI+Truyện ngắn phạm vi đưa dẫnchứng phải là truyện ngắn.+ “Sự phát hiện bất ngờ” vấnđề sáng tạo trong văn học+ “Con người” Vấn đề đốitượng phản ánh của văn họcKhi đọc đề em cần phải xácđịnh đầy đủ từ khóa đề bài và triển khai được hết hệ thống từ khóa trong truyện ngắn phải là một sự phát hiện bất ngờ về con ngườiGỢI Ý THÂN BÀI Stt Tên thao tác Nội dung cần đạt Lưu ý 1 Giải thích - “Truyện ngắn” Thể loại tự sự có đặc trưng là dung lượng ngắn và phải có truyện. Truyện ngắn hướng đến sự cô đọng, hàm súc nhưng có sức biểu hiện lớn lao nhờ việc chọn lựa những chi tiết nghệ thuật giàu ý nghĩa. “Truyện ngắn là giọt nước” Edga Poe. - “Sự phát hiện bất ngờ”Bàn đến đặc trưng sáng tạo của văn học. - “con người” đối tượng phản ánh của văn học. Văn học quan tâm đến con người trong các mối quan hệ xã hội có tinh thẩm mỹ. - Ý nghĩa cả câuNhận định của nhà văn Bùi Hiển bàn về đặc trưng của văn học nói chung và đặc trưng của truyện ngắn nói tác phẩm truyện ngắn phải là một khám phá mới mẻ về con người. - Ở thao tác này, em cần viết gọn, đi thẳng vào vấn đề. - Nhưng bắt buộc phải bao quát được hết các từ khóa quan trọng của đề bài và các vấn đề mà từ khóa đó gợi ra. 2 Bàn luận Nhận định của Bùi Hiền là đúng đắn. 1. Tại sao truyện ngắn phải phản ánhcon người? - Văn học là nhân học” Gorki. Văn học với chức năng nhận thức, giáo dục có vai trò phải trở thành một “Cuốn sách giáo khoa về đời sống”,giúp con người hiểu cuộc đời, và hiểu chính bản thân mình. Để con người hiểu về xã hội con người, để con người hiểu về chính con người thì không thể khước từ việc thể hiện con người. - Lấy con người làm đối tượng miêu tả chủ yếu,vănnghệ có được một điểm tựa để nhìn ra toàn thế giới. Văn nghệ bao giờ cũng nhìn hiện thực qua cái nhìn của con người. Con người trong ođừi sống và trong văn nghệ là những trung tâm giá trị, trung tâm đánh giáèMiêu tả con người là phương thức miêu tả toàn bộ thế biểu hiện hiện thực sâu sắc hay hời hợt, phụ thuộc vào việc nhận thức con người, am hiểu cái nhìn con người. - Mặt khác, theo quy luật của quá trình sáng tạo, “Cuộc đời là điểm khởi đầu và là điểm đi tới của văn chương” Tố Hữu, văn học phải trở thành “Thứ vũ khí thanh cao mà đắc lực mà chúng ta có, để vừa tố cáo vừa thay đổi một thế giới xấu xa, giả dối, vừa làm tâm hồn người đọc trở nên trong sạch hơn, phong phú hơn”Thạch Lam.Để thực hiện được sứ mệnh cao cả của mình là tác động, cải tạo hiện thực, văn chương không thể tự thân thực hiện được, mà phải thông qua một đối tượng vật chất đó là con người. “Vũ khí phê phán dĩ nhiên không thể thay thế sự phê phán bằng vũ khí, và phải có lực lược vật chất mới đánh đổ được lực lượng vật chất”Hêghen. Văn học tác động vào con người qua con đường tư tưởng, tình cảm để từ đó con người sẽ có những hoạt động tích cực tác động vào cuộc sốngèCon người chính là đối tượng trung tâm của văn học, là chủ thể sáng tạo, đối tượng phản ánh, lại vừa là đối tượng tiếp nhận. 2. Tại sao những nội dung viết về con người cần phải là một“sự phát hiện bất ngờ”? - Thứ nhấtlà dobản thân nghệ thuật là hoạt động của sự sáng tạomang tính cá thể, không lặp lại người khác và không lặp lại chính mình. - Thứ hai, mỗi nhà văn sáng tác đều mong muốn ghi lại dấu ấn của mình trên cuộc đời, một tác phẩm muốn sống mãi phải giành vị trí đặc biệt trong lòng bạn đọc “người tạo ra tác phẩm là nhà văn, người quyết định sức sống của tác phẩm phải là độc giả”-> Độc giả không bao giờ chấp nhận những điều quen nhàm, không bao giờ chấp nhận những nhà văn sao chép, vì nhu cầu của họ khi tìm đến văn chương là nhu cầu tìm kiếm những gì mới mẻ, mở mang đầu óc, tư tưởng tình cảm… Đó cũng chính là quy luật đào thải khắc nghiệt của văn chương,người không sáng tạo sẽ bị quên này đòi hỏi nhà văn phải có những điểm đặc biệt không bị lẫn với người khác và không lặp lại với chính mình,phải có thứ “vân tay nghệ thuật riêng” in dấu trong lòng bạn đọc, thể hiện qua những tác phẩm đặc sắc, có giá trị. - Dựa vào hệ thống từ khóa của đề bài, em xác định hệ thống câu hỏi “Vì sao”. - Em huy động kiến thức lí luận văn học để giải quyết các câu hỏi “vì sao” đó. - Nhất định phải giải quyết trọn vẹn và đầy đủ các câu hỏi “Vì sao” thì mới đạt yêu cầu. 3 Chứng minh Ví dụTác phẩm “Lão Hạc” Nam Cao a. Câu luận điểm Qua tác phẩm “Lão Hạc”, Nam Cao đã có những“khám phá bất ngờ về con người”– vẻ đẹp của nhân tính trong những tình cảnh cùng cực, trớ trêu nhất. Tiêu biết là nhân vật Lão thêm Ứng Dụng Của Hoocmon Thực Vật Trong Nông Nghiệp, Bài 3 Trang 142 Sgk Sinh Học 11 Phải có từ khóa đề bài b. Phân tích Không được dàn trải, phải làm bật vấn đề nghị luận - Vẻ đẹp nhân tính thể hiện qua chi tiết giọt nước mắt khi Lão Hạc bán cậu Vàng.Đưa dẫn chứng và cảm nhận -> NHẬN XÉT + Giọt nước mắt chính là hiện thân củakhả năng xúc cảm, khả năng xúc cảm chính là biểu hiện của nhân tính. Nam Cao tin rằng, khi con người có thể khóc thì khi ấy nhân tính vẫn chưa chết hẳn trong tâm hồn của họ. Đối vơi nam Cao, giọt nước mắt là “tấm kính biến hình vũ trụ”, ở đó hiện hình sâu sắc nhất bản tính của con người. + Giọt nước mắttượng trưng cho những tình cảm rất chân thành trong tâm hồn con người sự cảm động, tình yêu thương, niềm hạnh phúc, nỗi ăn năn hối hận, sự đau đớn dằn vặt… Nóđối lập hoàn toàn với trạng thái triền miên say đánh mất ý thức – trạng thái vô cảm và tha hóa của các nhân vật như Hộ, Chí Phèo. + Vẻ đẹp nhân tính thể hiện đậm nét nhất qua chi tiết cái chết của Lão Hạc. Tại sao Lão Hạc chọn cái chết? Bởi cuộc sống của lão đã rơi vào bước đường cùng. + Lão không thể nhờ vả ông giáo->Đối với lão, như thế là mất tự trọng. + Lão không thể bán mảnh đất của con->Vì mảnh đất đó tượng trưng cho tình yêu con, cho hy vọng con trở về. + Lão không thể trở thành ké đánh bả chó như Binh Tư ->Vì như thế là đánh mất tính người. Như vậy, bi kịch của Lão Hạc là bi kịch của con người phải từ bỏ sự sống để bảo toàn nhân tính, tình thương và lòng tự trọng. Cái chết của lão đau đớn bởi bả chó, vật vã như một con thú, cái chết như một sự trừng phạt đối với tội lỗi của lão, nhưng đồng thời cũng là “cái chết mở ra ý nghĩa sống”-> Nó cho thấy sự chủ động của con người trước hoàn cảnh tăm tối cùng cực, dẫu cho có chết thì vẻ đẹp của tính người và sự lương thiện vẫn tỏa sáng. c. Chốt ý bám đề Phải chỉ ra được cụ thể vấn đề đề bài yêu cầu thể hiện thế nào trong dẫn chứng mình vừa phân tích Vậy tại sao tác phẩm “Lão Hạc” lại là “một khám phá bất ngờ” của Nam Cao về vẻ đẹp nhân tính của con người? + Viết về người nông dân, các nhà văn khác như Ngô Tất Tố, Nguyễn Công Hoan đã khai thác rất xuất sắc bi kịch bần cùng hóa, nỗi đau của những người như chị Dậu, anh Pha là nỗi đau của những con người bị dồn vào chỗ khổ đau tận cùng, nhưng vẫn là những con người tốt đẹp. + Đi sâu hơn về nỗi đau của con người, Nam Cao đã khám phá ra một trạng thái bi đát hơn của nỗi khổ - những con người bị xã hội tước đoạt nhân tính, sinh ra làm người nhưng không được sống như một con ngườièĐó là một “khám phá mới mẻ”, một đỉnh cao trong thủ pháp nghệ thuật và tư tưởng nhân đạo của Nam Cao. + Ở phần này, em phải phân tích để làm sáng tỏ“khám phá bất ngờ về con người”trong các dẫn chứng, chứ không chép lại phần phân tích tỉ mỉ trong đề cương. + Em chỉ chọn những chi tiết liên quan trực tiếp đến“khám phá bất ngờ về con người”mà thôi, ngoài ra thì không viết vì sẽ dư thừa. +Cần phải biết bám đề, chỉ ra cụ thể biểu hiện của vấn đề đề yêu cầu bàn trong phần phân tích của mình. 4 Tổng kết - Khẳng định lại nhận định của Bùi Hiển. - Bổ sung vấn đề Để những “khám phá bất ngờ về con người” đến được với độc giả, cần có những thủ pháp nghệ thuật độc đáo, phù hợp với nội dung. Khẳng định lại vấn đề và bổ sung vấn đề. 5 Liên hệ - Bài học cho nhà vănKhi sáng tác cần sáng tạo, cần sống bằng cái tâm và sáng tác bằng tài năng của mình để tạo ra những tác phẩm tuyệt bút về con thêm Vì Sao Miếng Gỗ Thả Vào Nước Lại Nổi ? Vì Sao Miếng Gỗ Thả Vào Nước Lại Nổi - Bài học cho người đọcKhi đọc, cần mở lòng ra để khám phá tận cùng tác phẩm, để đồng cảm với thân phận con người và thấi hiểu thông điệp mà nhà văn gửi cf68 123B kwin Trần Ngọc Tuấn -1. Tác phẩm bao giờ cũng tồn tại trong những hình thức thể loại nhất định. Lý luận văn học đã mặc định “không có tác phẩm nào tồn tại ngoài hình thức quen thuộc của thể loại”. Truyện ngắn cũng là một thể loại tác phẩm phổ biến, nên có những đặc trưng riêng của nó. 2. Truyện ngắn thiên về lối kể kết hợp giữa sự thật đời sống với khả năng hư cấu, tưởng tượng. Khác với tiểu thuyết về dung lượng, truyện ngắn “tập trung mô tả một mảnh đất của cuộc sống, một biến cố hay một vài biến cố xảy ra trong một giai đoạn nào đó của đời sống nhân vật, biểu hiện nào đó của tính cách nhân vật, thể hiện một khía cạnh nào đó của xã hội” Nguyễn Xuân Nam, Từ điển Văn học, tập 2, NXB KHXH, Hà Nội, 1984, Một thiên truyện ngắn có thể trở thành một “tòa lầu đài” chứa đựng cả tinh thần thời đại nếu như thực sự nằm dưới ngòi bút có tài. Nhà văn chỉ cần “Vẽ một con báo qua mảng lông mà vẫn biết là con báo, qua một con mắt mà truyền được cả tinh thần” Lỗ Tấn. Trên thế giới, đạt được điều đó, số nhà văn chỉ đếm được trên đầu ngón tay Lỗ Tấn, Nam Cao… Sức mạnh trong sáng tác của các bậc thầy này phần nhiều ở tính chất điển hình và minh xác một hình tượng, trong đó con người và cuộc sống được bọc lộ. Với điển hình đó, người đọc liên tưởng đến một giai đoạn lịch sử, một thời đại dân tộc. Lúc này, truyện ngắn trở thành “tấm bia kỷ niệm vĩ đại”, trở thành “tòa đại lầu chứa đựng cả tinh thần thời đại” như Lỗ Tấn đã nói. Nếu như kịch “được xây dựng trên cơ sở những mâu thuẫn lịch sử, xã hội, hoặc những xung đột muôn thuở mang tính toàn nhân loại” Từ điển Thuật ngữ văn học, Lê Bá Hán – Trần Đình Sử – Nguyễn Khắc Phi, NXB GD, 1992, thơ chủ yếu phản chiếu cuộc sống bằng thế giới cảm xúc, nội tâm, tình cảm của chủ thể nhân vật trữ tình – nhà thơ; tiểu thuyết là loại hình “chiếm lĩnh đời sống trong toàn bộ sự đầy đặn của nó”; thì truyện ngắn thường “hướng tới việc khắc họa một hình tượng, phát hiện một nét bản chất trong quan hệ nhân sinh hay đời sống con người” từ điển thuật ngữ văn học, sách đã dẫn, là sự hội tụ đa chiều trong khoảng khắc như “mặt xén ngang của cuộc sống”. Cùng một thể loại văn xuôi tự sự như tiểu thuyết, truyện ngắn vừa có những nét chung lại có những nét riêng của mình. Đặc trưng chung của thể hiện đầu tiên ở cốt truyện. Truyện ngắn là thể loại có cốt truyện nhưng nhìn chung biến hóa hơn tiểu thuyết. Truyện ngắn có nhân vật, được thể hiện qua lời kể, trần thuật. Cả hai thể loại truyện ngắn và tiểu thuyết đều chú trọng vai trò của người kể chuyện. Song điểm khác biệt dễ thấy nhất giữa truyện ngắn và tiểu thuyết là truyện ngắn có hình thức kể chuyện nhỏ – tức là “truyện ngắn”. Nó chỉ đề cập đến một vài biến cố riêng của cuộc sống con người. Số lượng nhân vật cũng không nhiều, vì hầu hết các truyện ngắn xây dựng rất ít các sự kiện, ít biến cố. Tình tiết trong truyện ngắn vì thế thường được lựa chọn rất kỹ, chỉ ghi lại những tình huống nào tiêu biểu nhất, đủ sức cho người đọc hình dung cả quá trình sống của nhân vật. Cũng vì vậy mà “dung lượng hiện thực trong cuộc sống phản ánh có mức độ” Lê Tư Chỉ, Để phân tích truyện ngắn, NXB Trẻ, 1996, Đề tài, nội dung truyện ngắn có thể lấy ở nhiều mặt của cuộc sống, nhiều vấn đề có tính chất thời sự xã hội. Phần lớn là vấn đề đời tư cá nhân, có khi chỉ là khoảnh khắc trong đời tư đó. Việc lựa chọn đề tài, phản ánh nội dung trong tác phẩm chịu sự chi phối bởi “nhãn quan” nhà văn, trong đó xác lập “điểm nhìn” riêng cho mình là quan trọng hơn cả. Nhà văn tiến bộ luôn đứng trên mọi quan hệ giai cấp, mọi sự ràng buộc của hệ tư tưởng, nói lên tiếng nói lẽ phải của chân lý, cuộc đời. Cảm hứng thế sự chi phối âm vang, độ lắng đọng của truyện ngắn trong dòng thời gian, trong lòng người đọc. Những tuyện ngắn trường tồn mãi mãi khi nó âm ỉ bên trong những tiếng nói thầm kín của con người, những khát vọng của mọi thời đại. Nhân vật trong truyện ngắn đa phần được khắc họa bằng nội tâm chứ ít khi thông qua sự đối thoại như văn bản kịch. Nội tâm của nhân vật trong truyện ngắn là mạch chỉ xuyên suốt, quyết định cấu chốt của cốt truyện. Cốt truyện được xây dựng liền mạch với sự phát triển tâm trạng, nó “chủ yếu là nhận ra cái gì, vì vậy nó thường kết thúc theo lối chấm phá”. Kết cấu truyện ngắn cũng không chia thành nhiều thành tố phức tạp. Nó không có kết cấu chương hồi, mà chủ yếu là sự đan bệnh các chi tiết. Chi tiết là nơi gởi gắm nhiều nhất tư tưởng của nhà văn trong bất kỳ truyện ngắn nào. Nội dung của truyện ngắn thể hiện qua hệ thống chi tiết. Các chi tiết có thể xuất hiện nhiều lần, lặp lại có tác dụng nhấn mạnh chủ ý nhà văn. Có những tác phẩm rất nhiều chi tiết, các chi tiết chính được các chi tiết phụ tô bật ý nghĩa. Đối với mỗi nhà văn, việc lựa chi tiết trong truyện ngắn là hết sức cần thiết. “Ý thức về chi tiết nghệ thuật trong truyện ngắn là sức sống cảm quan thẩm mỹ đối với người cầm bút. Do dung lượng truyện ngắn hạn chế, nên sự tuyển dụng chi tiết đưa vào tác phẩm phục vụ cho chủ đề, cho tư tưởng chung, cho việc khắc họa tính cách, tâm lý nhân vật . là trách nhiệm, tài năng của nhà văn” Phùng Quý Nhâm, Thẩm định văn học, NXB Văn nghệ, 1991, Ngôn ngữ truyện ngắn thường cô đọng, súc tích. Văn phong trong truyện ngắn đóng vai trò quan trọng, tạo nên phong cách riêng của nhà văn. Giọng văn quyết định hình thức tổ chức kết cấu truyện và nội dung tư tưởng. Thể tài truyện ngắn cũng chịu sự quy định của văn phong. Lời văn bộc lộ, giải bày, suy ngẫm về thế thái nhân tình thì hình thành truyện ngắn trầm tư, thế sự; lời văn trần thuật, hoạt kê tạo nên thể tài châm biến, đả kích; lời văn phân tích, mổ xẻ về những vấn đề thời sự xã hội thì tính hiện thực cao. Vì vậy, “lời văn là yếu tố quan trọng cho nghệ thuật viết truyện ngắn. Lời kể và cách kể chuyện là những điều người viết truyện ngắn đặc biệt chú ý khai thác và xử lý, nhằm đạt hiệu quả mong muốn” Lại Nguyên Ân, Từ điển Văn học, Bộ mới, NXB Thế giới, 2004, 3. Với những đặc trưng trên, truyện ngắn là một thể loại có sức sống bền lâu, được nhiều độc giả yêu chuộng. Nó luôn không ngừng phát triển để càng ngày càng khẳng định giá trị riêng biệt mà không một thể loại nào có được. 1997 – 2021 Post Views

lí luận văn học về truyện ngắn